Themadossier ‘Wapenstilstand en 100 jaar Groote Oorlog’ (secundair onderwijs)

En toen zwegen de wapens… de oorlog was eindelijk gedaan.

Op 11 november staan we jaarlijks stil bij Wapenstilstand. In België is deze dag een belangrijke herdenkingsdag voor de slachtoffers van de Eerste én de Tweede Wereldoorlog. Maar waarom herdenken we deze slachtoffers juist op 11 november? En waarom is het – 100 jaar na het einde van de Groote Oorlog – nog steeds relevant om te leren uit deze geschiedenis? We gingen in gesprek met Heidi Timmerman, deskundige herinneringseducatie secundair onderwijs bij de provincie West-Vlaanderen, en stelden haar een paar vragen.

‘Laat jongeren zelf filosoferen over oorlog en vrede en laat ze moed putten uit de veerkracht van een streek.’

Heidi Timmerman

Leestip: Handleiding ‘Toetssteen 14-18’

De provincie West-Vlaanderen zet jou graag op weg met een herwerkte versie van onze toetssteen over herinneringseducatie. Toetssteen 14-18 staat boordevol tips en suggesties voor projecten rond de Eerste Wereldoorlog. Geschikt voor iedereen die in de klas of op uitstap een verhaal wil brengen rond de Eerste Wereldoorlog. GRATIS!

Klik hier voor meer informatie.

Op 11 november herdenken we zoals ieder jaar Wapenstilstand, maar wat betekent dit eigenlijk?

Heidi: Het is de jaarlijkse herdenking van het einde van de Eerste Wereldoorlog. Op 11 november 1918 ondertekenen de strijdende partijen de Wapenstilstand in het bos van Compiègne. Het werd een dag om de slachtoffers van de Eerste Wereldoorlog te herdenken en een nationale feestdag.

De organisatie 11.11.11 vraagt op die dag, jaarlijks, in een groots opgezette campagne aandacht voor de wereldproblemen. Het doel is de wereldvrede te bevorderen door uitbuiting van het Zuiden door het Noorden tegen te gaan.

Voor vele jongeren is de geschiedenis van de Groote Oorlog iets wat ver van hun bed ligt. Hoe kunnen we dit verhaal relevant maken voor toekomstige generaties?

Heidi: Ik denk dat werken aan vrede een zeer relevant verhaal is voor de toekomstige generaties. We willen jongeren bijvoorbeeld aan het denken zetten over de processen en mechanismen, die zo’n wereldoorlog kunnen veroorzaken. We willen dat ze beter begrijpen welke keuzes mensen in die tijd maakten, om zo te werken aan hun weerbaarheid in de samenleving, namelijk kritisch burgers te worden.

Om het heel concreet te maken wij hebben een project ‘Memorydate’, waarbij we een ontmoeting organiseren tussen een klas anderstalige nieuwkomers en een klas West-Vlaamse leerlingen op een herinneringsplek uit de Eerste Wereldoorlog. Leerlingen ontmoeten elkaar en filosoferen over oorlog en vrede rond thema’s als ‘Waar voel ik me thuis?’, ‘Kan sport verbinden?, ’Nooit meer oorlog’, ‘Wanneer voer ik actie?’, ‘Kan kunst in tijden van oorlog?’, ‘Tradities vroeger en nu.’ De 4 grote WOI-musea in de Westhoek hebben dit nu opgenomen in hun educatieve aanbod. Ik denk dat we in de toekomst meer moeten werken aan zulke projecten om het verbindingsverhaal met het verleden en met elkaar te versterken.

In de periode 2014-2018 ging er in België en vooral in de Westhoek veel aandacht naar de herdenking van de Groote Oorlog. Welke moment is u het meest bijgebleven?

Heidi: Het moment waarop we tijdens een uitwisselingproject met jongeren uit Duitsland, Ierland, Groot-Brittannië en België probeerden 600 beeldjes te maken voor de 600 slachtoffers, die er in die nacht gesneuveld waren in Langemark. We zijn er niet in geslaagd, ook al waren we met 100 jongeren. Voor die jongeren sijpelde daardoor langzaam het besef door hoe wreed een oorlog is. De 600.000 beeldjes in het provinciedomein De Palingbeek, zijn daarom een zeer krachtig vredessymbool, waar heel wat mensen aan deelgenomen hebben.

ComingWorldRememberMe © Provincie West-Vlaanderen

De herdenkingsperiode loopt stilaan ten einde. Wat brengt de toekomst? Stopt het hier?

Heidi: De Westhoek heeft een belangrijke taak. Ze wil niet alleen de herinnering levendig houden, maar ook wijzen op de veerkracht van een samenleving. Syrische jongeren waren verbaasd dat zo’n levendige stad als Ieper ooit een puinhoop was. Ze putten er kracht en hoop uit. Misschien ziet Aleppo in de toekomst er ook zo uit… De vredespartners in de Westhoek willen daarom verder gaan en van de regio, een vredesregio maken.

Heeft u nog enkele tips voor leerkrachten om met deze geschiedenis aan de slag te gaan?

Heidi: Maak tijd om met uw klas naar de Westhoek te komen. Dompel je onder in de geschiedenis van één herinneringsplek in plaats van van de ene begraafplaats naar de andere te hollen. Laat jongeren zelf filosoferen over oorlog en vrede en laat ze moed putten uit de veerkracht van een streek. Breng ze in contact met jongeren, die uit conflictgebieden komen en laat hen ervaren dat ze eigenlijk allemaal op zoek zijn naar hetzelfde: vrede!

Links: Tyne Cot Cemetery tijdens het Lichtfront © Photonews

Rechts: Hill 60 © Pieter Vandevoorde

EEN GREEP UIT HET AANBOD

Hieronder geven we alvast een kleine greep uit het educatief aanbod van ‘WOI in de klas’. Voor meer informatie kan je altijd terecht op de website www.woiindeklas.be.

Neem zeker ook een kijkje in het interessante aanbod van partners zoals het In Flanders Fields Museum, het Talbot House, het Memorial Museum Passchendaele 1917, het Museum aan de IJzer en de vele andere musea of herinneringscentra die de Westhoek rijk is!

Educatieve applicatie ’14-18 in beeld’

Met deze educatieve applicatie maken leerlingen een film over een personage uit de Eerste Wereldoorlog. Zesentwintig boeiende levensverhalen zetten leerlingen op weg. De leerlingen leren historische foto’s analyseren, een scenario schrijven en een film maken met bijhorende muziek. Leerkrachten doen inspiratie op voor een uitstap naar een herinneringsplaats, verbonden met één van de personages.

Het filmproject ’14-18 in beeld’ kan je zelf gratis downloaden op je eigen tablet of iPad (niet op een smartphone) in de appstore en de google playstore. In de uitleendienst kan je een koffer met 10 iPads uitlenen om dit filmproject in je klas door te laten gaan. De applicatie is al geïnstalleerd op deze toestellen.

Klik hier voor meer informatie.

Bordspel ‘This is not a game’

‘This is not a game’ is een bordspel waarbij leerlingen zich inleven in het verhaal van een vluchteling. Heel concreet zijn er 14 vluchtelingen, die leefden tussen de middeleeuwen en het heden. Zij brengen hun waargebeurde verhaal over hun tocht naar en uit ons land.

Leerlingen verkennen via verhaalkaarten en doe-opdrachten het parcours van de vluchtelingen. Zo krijgen kinderen en jongeren inzicht in wat vluchten is, maken ze kennis met enkele basisbegrippen en ontdekken ze spelenderwijs de impact van vluchten.

Prijs: 25,00 euro, reductietarief van 10,00 euro voor West-Vlaamse scholen.

Klik hier voor meer informatie.

Organiseer een ‘Memorydate’ op een herinneringsplek

Jongeren van diverse origine ontmoeten elkaar op een herinneringsplek uit WOI. We gebruiken deze oorlog als kapstok om hun kritische zin aan te wakkeren en onverschilligheid tegen te gaan. Door in het verleden te duiken, denken we ook na over vandaag en de toekomst.

GoodPlanetBelgium begeleidt de workshops die de jongeren dichter bij elkaar brengt. Productiehuis Het Peloton maakte kortfilms die opgenomen worden in de werking van het In Flanders Fields Museum, Museum aan de IJzer, Memorial Museum Passchendaele 1917, Bezoekerscentrum Westfront en Talbot House.

Klik hier voor meer informatie.

We geven graag nog enkele tips mee!

TIP 1: Subsidies voor een excursie naar de Westhoek

Er zijn verschillende organisaties die jou kunnen helpen om de nodige middelen bijeen te krijgen om een klasuitstap naar de Westhoek te organiseren. Zo maken klassen uit Oost- en West-Vlaanderen via het Fonds Aurore Ruyffelaere kans op financiële ondersteuning tot wel 500 euro (indien voldaan aan de voorwaarden) en via de provincie West-Vlaanderen kunnen scholen ook vaak de nodige middelen bekomen. Daarnaast kan je met dynamoOPWEG gratis met De Lijn naar een cultuurschakel in de buurt en vraag je tot 1500 euro subsidie aan via dynamoPROJECT. Dynamo3 is een initiatief van CANON Cultuurcel.

TIP 2: Zoek een aanknopingspunt in de eigen buurt!

Lokale oorlogsmonumenten bieden kansen om te werken aan zowel herinneringseducatie als erfgoededucatie. Ze maken mensen bewust van de geschiedenis in eigen streek. In een voor hen bekende omgeving is het eenvoudiger inzicht te ontwikkelen in de historische context. Net omdat de omgeving herkenbaar is, zullen ze sneller aanknopingspunten vinden met hun referentiekader. Bovendien geven lokale monumenten mensen de kans om een persoonlijk en uniek verhaal te ontdekken.

TIP 3: De Groote Oorlog was een multiculturele oorlog

Op begraafplaatsen van de Eerste Wereldoorlog vind je hier en daar ook graven van koloniale soldaten. Niet enkel verschillende nationaliteiten, maar tevens verschillende religies waren vertegenwoordigd tijdens de Groote Oorlog. Lijssenthoek is een duidelijk voorbeeld van zo’n multiculturele begraafplaats. Hier liggen 10.784 soldaten begraven, met naast Britse soldaten ook slachtoffers uit Frankrijk, Canada, China, Zuid-Afrika, Nieuw-Zeeland, Duitsland en Australië. Vertrek vanuit dit gegeven en koppel dit terug naar de diversiteit in jouw klas.

Snel op weg!

Bekijk onze favorietenmap ‘De Groote Oorlog’ op KlasCement

Het BCH ontsluit via KlasCement een databank met heel wat lesmateriaal, websites en projecten in verband met herinneringseducatie. Zo kunnen leraren en leerlingen het aanbod kiezen dat het best aansluit bij hun vragen. We maakten voor jou alvast een mooie selectie van leermiddelen gelinkt aan de Eerste Wereldoorlog. Uiteraard is er veel meer dan wat je in deze map vindt, dus probeer zeker de geavanceerde zoekrobot op KlasCement uit om zo meer items terug te vinden.

Archief voor Onderwijs – Thema ‘100 jaar Groote Oorlog’

Op de portaalsite van het Archief voor Onderwijs kunnen leerkrachten terecht voor een ware schat aan audiovisueel materiaal om in hun lessen te gebruiken. Je vindt hier ook een collectie van beeldmateriaal gelinkt aan de herdenking van de Groote Oorlog. Het leuke is dat je deze beelden kan knippen en plakken zoals je wil. Maar opgelet: wegens het auteursrecht zijn deze collecties enkel toegankelijk voor leerkrachten die het materiaal wensen te gebruiken in de klascontext.

©2018 Herinneringseducatie